tugrul

Veritabaný yerine XML!

Merhabalar Arkadaþlar, Özellikle .Net ile birlikte gelen yeni özelliklerden bir tane serialization iþlemi, eminimki daha önceden mutlaka bir yerlerde duymuþsunuzdur okumuþsunuzdur, belkide biliyorsunuzdur ancak ben bu yazýmda seriileþtirme iþlemini ufak bir tabloda nasýl kullanabileceðiniz üstünde duracaðým. Yani çok az bir veriniz varsa bu veriyi bir Veritabaný sistemi yerine direk serialization kullanarak saklamanýn yöntemini anlatacaðým. Hýzlýca baþlayalým hemen yeni bir Windows Uygulamasý açýn, ismine de Serialize yazýn. Oluþan formun üst tarafýna 4 tane button, alt tarafýna ise bir adet DataGrid yerleþtirin ve butonlarýn isimlerini aþaðýdaki resime göre düzenleyin.

Þimdi aslýnda ilk yapacaðýmýz iþ bu DataGrid de görüntülenecek olan basit þekildeki DataSet i oluþturmak, Dataseti bir kere oluþturduktan sonra aslýnda bir daha bu buton a gerek kalmýyor. Data Set butonua iki kere týklatýn ve açýlacak olan bölüme þu kodlarý yazýn.

    Dim dt As DataTable

    Private Sub Button1_Click(ByVal sender As System.Object,_

    ByVal e As System.EventArgs) Handles Button1.Click

        dt = New DataTable("Kullanici")

        Dim dc(2) As DataColumn

        dc(0) = New DataColumn("KullaniciId")

        dc(0).DataType = System.Type.GetType("System.Int16")

        dc(0).AutoIncrement = True

        dc(0).AutoIncrementSeed = 1

        dc(0).AutoIncrementStep = 1

        dc(1) = New DataColumn("AdiVeSoyadi")

        dc(1).DataType = System.Type.GetType("System.String")

        dc(2) = New DataColumn("Yasi")

        dc(2).DataType = System.Type.GetType("System.Int16")

        dc(2).DefaultValue = 0

        dt.Columns.AddRange(dc)

        Dim dr1 As DataRow

        dr1 = dt.NewRow

        dr1(1) = "Cenk Caglar"

        dr1(2) = 25

        Dim dr2 As DataRow

        dr2 = dt.NewRow

        dr2(1) = "Atakan Kesler"

        dr2(2) = 27

        dt.Rows.Add(dr1)

        dt.Rows.Add(dr2)

        DataGrid1.DataSource = dt

    End Sub

Bu bölümde yapýlan þey sadece bir DataTable oluþturmak, aslýnda önemli olan DataGrid de görüntülenecek olan Tablonun þema (schema) sýný oluþturabilmek ve içine varsayýlan olarak iki tane daha data yazýyorum.

Adým adým neler yaptýðýmý incelersek, ilk önce Butona Clicklenme prosedüründende önce bir DataTable türünden dt deðiþkenini oluþturuyorum, daha sonra 3 elemanlý bir DataColumn arrayi oluþturuyorum ilk kolon un adýný KullaniciAdi yapýyorum, bu kolonun veri türünü belirliyorum ve bu kolonun içindeki rakamlarýn tek tek artmasý gerektiðini artmaya 1 den baþlamalarý gerektiðini ve tek tek artmalarý gerektiðini anlatýyorum, ikinci kolonun adýný AdiVeSoyadi yapýyorum ve veritürünün String olmasý gerektiðini anlatýyorum, üçüncü kolonun adi ise Yasi, veritürünü yine Int16 þeklinde olmaýný istiyorum ve varsayýlan deðerine 0 diyorum, yani kullanýcý eðer buraya bir deðer girmezse bu bölüm boþ kalmasýn en kötü 0 yazýlsýn diye. Daha sonra bu kolonlarý DataTable nin Columns propertysindeki AddRange metodu ile DataTableye ekliyorum.

Sýrada bu þemasýný oluþturduðum tabloya veri eklemeye geldi, iki tane veri ekliyorum dikkat ederseniz ilk sütüna veri eklemiyorum çünkü orasý otomatik artan veri türünde. Son olarakta bu yeni oluþturduðum iki satýrý DataTable nin Rows özelliðinin Add metodunu kullanarak DataTableye ekliyorum. En son olarakta bu DataTablenin DataSet te görüntülenmesini saðlýyorum.

Bu bölüme kadar sadece DataTable oluþturduk, sýrada seriileþtirme iþlemi var, seriileþtirme iþlemi bir formatter yardýmýyla verilerin baþka bir biçime dönüþtürülmesini saðlayan yapýdýr, aslýnda seriileþtirme iþleminde dikkat edilmesi gereken nokta sadece Public olan alanlarýn seriileþtirildiðidir, þimdi benim amacým aslýnda bir Component olan DataSeti seriileþtirmek, ilk olarak XML yöntemini kullanacaðým, bir DataSet i XML seriileþtirmek demek, DataSet ile birlikte içindeki bütün yapýlarýn HDD ye bir dosya olarak yazýlmasý demek, bunu illa bir dosyaya yazmanýza gerek yok isterseniz baþka bir þekildede kullanabilirsiniz (örneðin Remoting :) XML seriileþtirme çok kolaydýr, ilk iþ olarak iki tane NameSpace mizi en yukarýya Imports deyimi ile yazýn.

Imports System.Xml.Serialization

Imports System.IO

Daha sonra yapacaðýnýz iþlem buton iki ye click iþlemine gitmeniz. Buraya aþaðýdaki kodu yazýn.

    Private Sub Button2_Click(ByVal sender As System.Object,_

    ByVal e As System.EventArgs) Handles Button2.Click

        Dim ds As DataSet = New DataSet

        ds.Tables.Add(DataGrid1.DataSource)

        Dim xm As XmlSerializer = New XmlSerializer(GetType(DataSet))

        Dim stw As TextWriter = New StreamWriter("db.xml")

        xm.Serialize(stw, ds)

        stw.Close()

    End Sub

Burada neler yaptýðýmýzý inceleyelim, ilk iþ olarak bir DataSet tanýmlýyorum ismi ds, neden DataSet tanýmladýðýmý hemen belirteyim çünkü DataTable XML olarak serialize edilemez, peki neden diye soracak olursanýz aþaðýdaki resimlere bakmanýz yeterli olacaktýr.

Gördüðünüz gibi DataTable türetilirken DataSet gibi IXmlSerializable interface si ile implement edilmemiþ bundan dolayý DataTable XML olarak serialize edilemez.

Devam edelim, DataSet e yeni bir Table ekledim ve bu tabloda DataGriddeki o andaki veriler, bunu yapmamýn nedeni, kullanýcý veritabanýna bir veri girince yada bir veri silince tekrar “Diske Yaz” dediðinde o andaki kullanýcýnýn düzenlediði bilgileri alabilmek, sonrasýnda xm isminde bir XmlSerializer tanýmlýyorum, bütün seriileþtirme iþini yapacak olan Class bu, bu Class ýn kurucu metodu ise hangi türden nesneyi seriileþtireceðimi istiyor, bende ona tür olarak DataSetin türü olduðunu anlatýyorum.

Sonrasýnda verileri HDD ye yazmak için bir TextWriter tanýlýyorum ve bunun instancesini oluþtururken StreamWriter dan oluþturuyorum, oluþacak dosyanýn adýnada “db.xml” diyorum, Seriileþtirme iþinin en önemli noktasý burasý, XmlSerializer türünden oluþturduðum bu classýn içindeki Serialize metodunu kullanarak bir TextWriter vasýtasýyla ds isimli DataSet nesnemi serialize ediyorum. Son olarakta demin açtýðým TextWriter nesnesini close ediyorumki bu dosyayý daha sonra kullanabileyim.

Kulllanýcýnýn DataGrid e girdiði nesneleri Hard Diskte bir dosya oluþturarak yazan yöntemi oluþturduk, þimdi sýrada bu dosyayý geri okuyup, DataGrid de tekrar göstermeye geldi, bunun için üçüncü butonu kullanacaðýz, üçüncü buttona iki kere týklayýn ve aþaðýdaki kodlarý yazýn.

    Private Sub Button3_Click(ByVal sender As System.Object,_

    ByVal e As System.EventArgs) Handles Button3.Click

        Try

            Dim xm As XmlSerializer = New XmlSerializer(GetType(DataSet))

            Dim str As FileStream = New FileStream("db.xml", FileMode.Open)

            Dim rd As Xml.XmlTextReader = New Xml.XmlTextReader(str)

            DataGrid1.DataSource = CType(xm.Deserialize(rd), DataSet).Tables(0)

            str.Close()

        Catch ex As Exception

            MessageBox.Show("Hata olustu, Hata MSG si : " & ex.Message)

        End Try

    End Sub

Bu bölümde yine ilk olarak XmlSerializer türünde bir deðiþken oluþturduk ve deminki mantýkla bu nesnenin türünü DataSet olarak verdik, sonrasýnda bir FileStream oluþturdum amacým önceden seriileþtirdiðim bu dosyayý bulup, deserialize etmek, FileStream ile dosyayý open modda açtýðýma dikkat edin. Sonrasýnda bir XmlTextReader oluþturup bu deminki FileStram ý ona parametre olarak veriyorum, artýk herþey hazýr sadece deserialize etme iþi kaldý, XmlSerializer classýnýn Deserialize metoduna XmlTextReader imi veriyorum, ama burada þuna dikkat edin, Deserialize Metodu geriye Object döndürüyor, iþlerin daha hýzlý yürümesi adýna ben explicit olarak conversation yapýyorum, CType ile gelen nesneyi DataSet türüne çeviriyorum. Ve bu DataSet nesnesinin içindeki Tablolardan ilkini göstereceðimi anlatýyorum.

Son olarak siz denemelerinizi yaparken DataGrid in gerçekten dolduðuna emin olun diye DataGrid  i temizleyen butonunda yaptýðý iþi yazalým.

    Private Sub Button4_Click(ByVal sender As System.Object,_

    ByVal e As System.EventArgs) Handles Button4.Click

        DataGrid1.DataSource = Nothing

    End Sub

Böylece Testlerinizi yapabilirsiniz.

Ben Sadece XML ile seriileþtirmesini gösterdim, ancak siz isterseniz buradaki seriileþtirme iþlemini Binary de yapabilirsiniz.

Bu yazýmýzda XML serialization kullanarak çok basit bir tablo için bir veritabaný mantýðý kullanmak yerine dosyalarýmýz XML de tutarak iþlemler yaptýk.

INFOPATH (2/2)

Form ve Validation Olaylarý

InfoPath ile jscript veya vbscript (ikisi karma kullanýlamýyor) kullanarak, istediðimiz iþlemleri gerçekleþtirebiliriz. Kullanacaðýmýz bu kod parçalarýný, handi anda ateþlenmesini istiyorsak, o olayýn arkasýna yazmalýyýz.

InfoPath olaylarý form olaylarý ve data validation olaylarý olmak üzere ikiye ayrýlýr. Bunlar aþaðýdaki tablolarda, açýklamalarýyla birlikte belirtilmiþtir.

Form olaylarý:

Data Validation Olaylarý:

InfoPath Form Þablonlarý

InfoPath dosyasý oluþturulurken ve dosyalar üzerinde düzeltme iþlemleri yapýlýrken kullanýlan dosyalarýn uzantýlarý ve özellikleri aþaðýdaki gibidir.

3.Tablo: Dosya uzantýlarý ve özellikleri.

Kod Yazýmý ile Örnek Uygulama :

Örneðimizde, girilen özellikleri mesaj kutusuyla kullanýcýya göstereceðiz. Çok basit bir örnek gibi gelebilir. Ancak sadece kod kullanýmýný örneklemeyi amaçlayan bir örnek olmasýyla, bence önemli. Basitliði arkasýna yazacaðýmýz jscript veya vbscript kodundan kaynaklanacaktýr. Kodu, kendinizin geliþtirdiði ve ihtiyacýnýz olan kod olarak yazarsanýz etkili olduðunu göreceksiniz.

Üzerinde iki tane metin kutusu ve bir tane komut düðmesi olan bir form oluþturarak, kullanýcýnýn giriþ yaptýðý adýný ve soyadýný mesaj kutusu olarak göstereceðiz.

1.Adým: InfoPathi açalým.

2.Adým: Fileden Design a Form menüsüne týklayalým.

3.Adým: New Blank Form seçeneði ile boþ bir form oluþturalým.

4.Adým: Forma Control sekmesinden iki tane metin kutusu ve bir tane komut düðmesi ekleyelim.

1.Þekil: Control sekmesi.

5.Adým: Eklediðimiz ilk metin kutusu üzerinde sað týklayýp Text Box Propertiesi týklayalým. Metin kutusunun özelliklerini ayarlamamýz için bir ileti gelecektir.

6.Adým: Özellikler kýsmýnda, Field Name: CalisanAdi, DataType: Text(String) olarak ayarlayalým.

2.Þekil: Metin kutusunun özelliklerinin ayarlanmasý.

Data Validation: Özellikler penceresindeki, Data Validation komut düðmesi sayesinde, InfoPath içinde hakimiyetli bir þekilde ayarlamalar yapabiliyoruz.

3.Þekil: Data Validation komut düðmesi arkasý.

Buradaki olaylardan, istediðimizi seçerek, bu olayýn arkasýna kod yazabiliyoruz. Varsayýlan deðer olarak üç tane olay (events) vardýr.

1.OnBeforeChange
2.OnValidate
3.OnAfterChange

Buradan Add komut düðmesi sayesinde, kendi istediðimiz ayarlarda olan bir olay oluþturabiliriz.

4.Þekil: Olay ekleme.

Bu sayede olay kurallarýmýzý belirleyebiliriz.

7.Adým: Diðer metin kutusunun da ayný þekilde özelliklerine girelim. Özellikleri Field Name: CalisanSoyadi, DataType: Text(String) olarak belirleyelim.

8.Adým: Forma yerleþtirdiðimiz komut düðmesinin de özelliklerini ayarlamak için, komut düðmesi üzerinde sað týklayarak Button Propertiesi seçiyoruz.

5.Þekil: Komut düðmesinin özellikleri.

Gelen özellikler penceresinde, Label: Ekle, ScriptId : CalisanEkle olarak komut düðmesinin özelliklerini belirliyoruz.

9.Adým: Komut düðmesinin özelliklerini ayarladýðýmýz pencerede Microsoft Script Editorü týklayarak, istediðimiz kodu yazýyoruz. Ben yukarýda da belirttiðim gibi, sadece giriþ yapýlan çalýþan adýný ve soyadýný ekrana yazdýrtan bir kod ekledim.

10.Adým: Preview Form komut düðmesi ile formumuzu önizleme yapalým.

Önizleme sýrasýnda, ad ve soyad giriþi yapýlýp, Ekle diyelim. Ekle dediðimizde, yazmýþ olduðumuz kod devreye girecek, ve uyarý olarak, çalýþanýn adýný soyadýný verecektir.

6.Þekil: InfoPathin önizlenme sonucu.

Bu þekilde InfoPath hakkýnda temel bilgi edinmiþ olduk. Geliþtirmesi size kalmýþ. Kolaygelsin.

INFOPATH ( 1 /2)
INFOPATH VE SQL SERVER 2000

InfoPath diðer bir ifade ile; XML Form Editörü. InfoPath uygulamalarý, dýþarýdan XML verisi alýp, kullanýcýyý XMLle uðraþtýrmayarak, bilgiyi görsel açýdan daha doyurucu bir yapýda sunar.

InfoPath Neden Gerekli?

Kodlar arasýnda dolaþýrken bazen saða bakýyoruz XML, sola bakýyoruz XML. Peki XML bilmeyen, veya XMLin yapýsýyla uðraþmak istemeyen yazýlýmcýlar bu XMLle nasýl baþ edecekler?

Kimi zaman iþ sektöründe eldeki bilgileri XML formatýnda kaydetmek ve göndermek gerekebilir. Ancak herhangi bi çalýþan XMLden hiç anlamýyorsa ne yapmalý?

XMLin ( kimilerine göre ) karmaþýk kodlarýyla boðuþmak istemeyenlere InfoPath çözüm oluyor. (Yine de vbscript, jscriptten biraz anlýyor olmak gerekiyor.)

XML yapýsý içerisindeki bilgileri, yapýlan iþleme uygun formatta XML çýktýsý üretir. Bu iþlemleri, kullanýcýnýn XMLden anlamasýna gerek kalmadan ,onun anlayacaðý türden yapar.Bu özellikleriyle InfoPath iþ sahasýna bir çözüm olarak geliyor.

Ýliþkisel veritabanlarýna (SQL Server veya Access gibi), XML web servislerine, BizTalk 2004 sunucusuna çýktý üretilebiliyor.

Kullaným Yollarý

InfoPath birçok yolla kullanýlabilir. Herbir yaklaþýmdaki sonuç, XML dökümaný içinden üretilir.

ASP.NET 2.0 KONTROLLERÝ  (NAVIGATION, LOGIN & WEBPARTS KONTROLLERÝ)

Bu makalede uzun zamandýr eksikliði hissedilen bazý navigation kontrolerini, kullanýcý kontrolüne yönelik iþleri oldukça kolaylaþtýran login kontrollerini ve kiþiselleþtirmeye yönelik olan WebParts kontrollerini inceliyoruz.

Bölüm 3: Navigation Kontrolleri

SiteMapPath kontrolü kullanýcýnýn o andaki bulunduðu yeri navigasyonel hiyerarþi içinde gösterir. Her seviye bir baðlantý içerir ve böylece kullanýcý istediði bölüme kolayca geçebilir. SiteMapPath kontrolünün sayfadaki görünümü aþaðýdakine benzer olacaktýr. Bilgisayar > Yazýlým > Yardýmcý Programlar > Virüs Tarama ASP.NET uzun süredir bir Menu kontrolüne ihtiyaç duymaktaydý ve artýk bir tane var! Bu hiyerarþik menü kontrolü sayfada yatay veya dikey olarak konumlandýrýlabiliyor. Bu kontrolü bir veri kaynaðýna baðlayarak yahut doðrudan elemanlar ekleyerek kullanabilirsiniz. Aþaðýda Menu kontrolü kullanýlarak hazýrlanmýþ bir menü görüyorsunuz: Ýnceleyeceðimiz son navigation kontrolü olan Treeview kontrolü çoðu modern programlama dillerinde klasik olarak bulunan bir kontrol olmasýna karþýn ASP.NET 1.x içerinde böyle bir kontrole rastlayamamýþtýk. Bu eksiklik ASP.NET 2.0 ile birlikte giderildi. Bu kontrol kullanarak aðaç görünümünde düðümler oluþturmak mümkün kýlýnýyor. ImageSet özelliði ile düðümlerde kullanýlacak resimler belirlenebilir. Bir düðüme týklandýðýnda SelectedNodeChanged olayý devreye giriyor, bunun karþýlýðýnda ise ya bir postback olayý meydana getireceksiniz yada bir URL'ye yönlendireceksiniz. Ayrýca her düðüm bir checkBox kontrolü de içerebilir. Bölüm 4: Login Kontrolleri   Login kontrolü, belki de daha önce onlarca kez hazýrladýðýnýz gibi bir kullanýcý adý ve þifre ekraný saðlar. Ancak, artýk bir daha bunlarý oluþturma ihtiyacýmýz olmayacak gibi görünüyor. Aþaðýda bu kontrol ile oluþturulmuþ bir Log In ekraný görüyorsunuz: LoginView kontrolü kullanýcýlarýn oturum açýp açmamalarýna baðlý olarak iki farklý içerik sunar. Eðer kullanýcý oturum açmýþsa LoginView kontrolü içerisinde oturum açmýþ olan kullanýcýlarýn kullanabileceði kontroller mevcuttur. Aksi durumda, henüz oturum açmamýþ olan kullanýcýlara sunmak istediðiniz kontroller görüntülenir. Çoðu sistem, kullanýcýlarýna þifrelerini unutmalarý durumunda; þifrfelerini yeniden hatýrlatmak için bir yol sunar. PasswordRecovery kontrolü de tamamýyla bu iþe yarar. Bu esnek kontrol çok çeþitli teknikleri (özel soru ve cevabý, e-mail ile þifre yollama ya da yeniden þifre oluþturma gibi) destekler. LoginStatus kontrolü iki farklý þekilde görünür. Eðer kullanýcý oturum açmamýþsa, oturum açma sayfasýna bir baðlantý sunar. Eðer kullanýcý oturum açmýþsa oturumu kapatabilmesi için bir baðlantý sunar. LoginName kontrolü kullanýcýlar oturum açtýklarýnda kullanýcý ismini görüntüler. Bir kullanýcý oturum açmamýþ ise bu kontrol, çalýþma zamanýnda sayfada görüntülenmez. CreateUserWizard kontrolü sisteme yeni bir kullanýcý kaydedebilmek için genellikle talep edilen bilgileri içeren bir yapý sunar. Ýstenilen extra alanlar yapýya dahil edilebilir. Ayrýca kullanýcý kayýt iþlemini birden fazla adýma bölmenize de imkan tanýr. ChangePassword kontrolü üç TextBox kontrolü ile gelmektedir. Bu textbox kontrollerinin birisi eski þifrenin girilmesi için diðer ikisi ise yeni þifrenin girilmesi amacýyla kullanýlacaktýr. Bu kýsa anlatýmdan da anlaþýlabileceði gibi bu kotrol kullanýcýnýn þifresini deðiþtirebilmesi için bir yapý sunar. Bölüm 5: Webparts Kontrolleri   WebPartManager kontrolünün amacý sayfa üzerinde bulunan tüm WebPart kontrollerini yönetmek ve düzenlemektir. Bu nedenle çalýþma zamanýnda sayfa üzerinde görüntülenmez. WebPartZone kontrolünün tüm örnekleri bir veya daha fazla WebPart kontrolünün üzerinde barýndýrabilir. Her bir WebPart kontrolü minimize edilebilir, taþýnabilir, silinebilir. Ayrýca her kullanýcý kendi zevkine göre hoþlandýðý þekilde bu kontrolü özelleþtirebilir ve bir dahaki sayfa ziyaretinde bunlarýn hatýrlanmasý saðlanabilir.   CatalogZone kontrolü DeclarativeCatalogPart, PageCatalogPart ve ImportCatalogPart gibi CatalogPart kontrolllerini bünyesinde barýndýrýr. Tüm bu kontroller kullanýcýnýn seçip onlarýn sayfalarýna ekleyebileceði WebPart kataloglarý oluþturmak için kullanýlýr.   EditorPart kontrolleri (AppearanceEditorPart, BehaviorEditorPart, LayoutEditorPart ve PropertyGridEditorPart gibi) sadece EditorZone kontrolü üzerinde yer alabilirler. Bu kontroller kullanýcýnýn sayfayý düzenlemesi ve özelleþtirebilmesi için kullanýlýr. ConnectionZone kontrolü ConnectionPart kontrollerini içerir. Bu kontrol, sayfada bulunan WebPart kontrolleri arasýnda baðlantý kurmaya yarar. Birinden diðreine bilgi aktarýmýný saðlar. Böylece ASP.NET 2.0 ile birlikte gelen yeni kontroller hakkýnda temel bir bilgi kazandýðýnýz kanaatindeyim. Herkese faydalý olmasý dileðiyle...